زمان و روش صحیح نمونه برداری خاک در باغات پسته

آزمایش خاک به باغدار کمک می‌کند پنج موضوع اساسی را مشخص کند:

• تعیین شوری خاک: اندازه‌گیری EC برای تشخیص تجمع نمک در محدوده ریشه.

• بررسی قلیائیت خاک: تعیین pH و میزان آهک برای شناخت محدودیت جذب آهن، روی و فسفر.

• تعیین نیاز کودی: مشخص شدن مقدار فسفر، پتاسیم، نیتروژن و ریزمغذی‌های موجود.

• بررسی وضعیت مواد آلی: تعیین میزان ماده آلی و نیاز به کود دامی پوسیده یا اصلاح‌کننده‌های آلی.

• تشخیص مشکلات عمقی خاک: شناسایی تجمع نمک، لایه سخت، محدودیت زهکشی و مشکلات رشد ریشه.

برای باغات پسته، بهترین زمان نمونه‌برداری خاک معمولاً پس از برداشت محصول و پیش از اجرای کوددهی پاییزه و زمستانه است؛ یعنی از مهر تا آذرماه، به شرط آنکه خاک نه خیلی خشک و نه اشباع از آب باشد.

از آنجا که هدف نمونه‌برداری، تعیین مقدار کودهای فسفره، پتاسه، روی، آهن و همچنین بررسی شوری و قلیائیت خاک است، روش نمونه‌برداری اهمیت بسیار زیادی دارد. نمونه‌برداری اشتباه می‌تواند باعث شود حتی با وجود خرید کود مناسب، نتیجه مطلوب به دست نیاید.

روش صحیح نمونه‌برداری از باغ پسته

مرحله اول: تقسیم‌بندی باغ

زمین باغ باید به بخش‌هایی تقسیم شود که شرایط آن مشابه باشد. اگر باغ شما از نظر جنس خاک، سن درختان، شیب زمین، روش آبیاری و سابقه کوددهی متفاوت است، آن را به قطعات همگن تقسیم کنید.

مثلاً:

• قطعه اول: خاک رسی

• قطعه دوم: خاک شنی

• قطعه سوم: خاک شور

• قطعه چهارم: درختان جوان

از هر قطعه باید نمونه جداگانه تهیه شود.

مرحله دوم: انتخاب نقاط نمونه برداری:

به طور متوسط ممکن است از هر هکتار زمین باغ، 3 تا 4 نمونه تهیه و سپس نمونه های تهیه شده از هر عمق با هم مخلوط و نمونه ای مرکب حاصل می شود.

• نقاطی برای نمونه‌برداری انتخاب کنید که وضعیت درختان آن‌ها نماینده کل باغ باشد، مانند مناطقی که رشد درختان عادی است.

• از مناطق غیرمعمول (مانند محل تجمع آب، نزدیکی انبار کود یا سایه‌بان) نمونه‌برداری نکنید.

• از کنار جوی آب و محل تجمع کود نمونه نگیرید.

• از نزدیک تنه درخت نمونه‌برداری نکنید.

• از محل چالکود قبلی نمونه نگیرید.

• نقاط غیرعادی مانند محل تجمع نمک یا گودال‌ها را جداگانه بررسی کنید.

محل نمونه‌برداری در اطراف درخت کجا باشد؟

این موضوع به روش آبیاری بستگی دارد.

مرحله سوم: تعیین عمق نمونه‌برداری

بهتر است نمونه‌برداری برای آزمایش خاک در باغات پسته از سه عمق زیر انجام شود:

• 0 تا 40 سانتی‌متر

• 40 تا 80 سانتی‌متر

• 80 تا 120 سانتی‌متر

(جهت صرفه جویی ممکن است از دو عمق 0 تا 60 و 60 تا 120 سانتی متری نمونه برداری انجام شود)

مرحله چهارم: نمونه برداری

در باغات پسته اغلب به دو روش نمونه برداری خاک انجام می شود:

1- ایجاد پروفیل در خاک به عمق 2-1.5متر و نمونه برداری از لایه های مورد نظر در پروفیل ایجاد شده.

2- با استفاده از مته (اوگر) یا حتی بیل به صورت نمونه برداری مرکب از چند نقطه در هر قطعه باغ

اغلب کشاورزان به روش دوم امکان اجرا و نمونه برداری خاک را دارند.

مرحله پنجم: مخلوط کردن نمونه‌ها

از هر نقطه و هر عمق، حدود یک کیلوگرم خاک بردارید.

مثلاً اگر ۱۰ نقطه انتخاب کرده‌اید:

• ۱۰ نمونه از عمق صفر تا 4۰ سانتی‌متر را با هم مخلوط کنید.

• ۱۰ نمونه از عمق 40 تا 80 را جداگانه مخلوط کنید.

• همین کار را برای عمق بعدی انجام دهید.

در نهایت سه نمونه مرکب خواهید داشت که هرکدام معرف یک عمق از خاک باغ هستند.

مرحله ششم: بسته‌بندی و ارسال به آزمایشگاه

نمونه های برداشت شده از هر عمق جداگانه به آزمایشگاه ارسال خواهد شد. در صورتی که از هر قطعه چند نمونه جمع آوری شده، نمونه های مربوط به هر عمق مخلوط و یک نمونه مرکب یک کیلوگرمی آماده ارسال می شود.

روی هر کیسه نمونه خاک بهتر است مشخصات زیر را بنویسید:

• نام باغ و شهرستان

• شماره قطعه

• عمق نمونه

• تاریخ نمونه‌برداری

• نوع محصول: پسته

• نوع آبیاری

ارزیابی چه فاکتورهایی را در نمونه های ارسالی‌ خاک از آزمایشگاه درخواست کنیم ؟

توصیه مهم برای باغداران پسته

اگر قصد دارید امسال در باغ خود چالکود انجام دهید، پیشنهاد من این است:

نکته: اگر اخیراً کود یا گچ مصرف کرده‌اید، زمان و محل مصرف را به آزمایشگاه اعلام کنید؛ برای ارزیابی وضعیت پایه خاک بهتر است نمونه‌برداری قبل از مصرف این مواد انجام شود.